|
Okan İnanç'ın Yazıları
ORGANİZE
SANAYİ BÖLGELERİ GİBİ ORGANİZE SANAYİ KENTLERİ
Yatırım mevzuatımızda önemli bir yeri olan Organize Sanayi Bölgelerinin (OSB); üretim artışı, ihracatın gelişmesi, ilave iş olanakları, dağınık ve sağlıksız işletmelerin verimli bir şekilde toplanması gibi ekonomimize katkıları olmuştur. Aşağıda izah edileceği gibi konunun daha geniş bir perspektif ile yeniden ele alınması halinde sağlanacak faydalar ana başlıkları ile şunlardır :
Bilindiği gibi OSB ; ulaşıma müsait,yetişmiş eleman kaynakları yeterli, kent merkezlerinden uzak bölgelerde devlet teşviklerinden yararlanılacak, yatırımların yapılabileceği bölgeler olarak tespit edilmektedir. Ekonomiye olsun, işletmelere olsun katkıları yadsınamayacak OSB nin daha büyük boyutlu düşünülmesi bu yazının ana fikrini teşkil edecektir. Devlet Planlama Teşkilatınca, ilgili Bakanlıklarının da yardımı alınarak yapılacak araştırma ile halen kamu arazisi olup,yerleşme alanları dışında seçilecek en uygun bölgede (daha sonra bölgelerde) yeni bir kent (kentler) oluşturulması şeklinde özetlenebilecek olan konuyu biraz açalım. Yapılanma bozukluklarına karşın mevcut İlçeleri İl yapmaktan daha rantabl olan bu kentlerin doğumu, Ankara'nın başkent olarak doğmasına benzetilebilir.Seçilecek bölgenin önce alt yapısı (Elektrik, su, kanalizasyon, v.b.g.) tamamlanır. Bölgenin planı yapılarak, kadastrosu ile parsalizasyon işlemleri neticelendirilir.Artık burada bir Organize Sanayi Kenti (OSK) meydana getirilmek üzere ilk çalışmalar tamamlanmış olmaktadır.OSK nin hangi süre içinde tamamlanması öngörülmüş ise,gerek özel sektör yatırım fizibiliteleri gerekse devlet kurumlarına ait binaların yapım ihaleleri bu sürelere uygun başlatılarak tamamlatılacaktır. OSK nin ana fikrini bu şekilde özetledikten sonra yukarıda sıralanan başlıklar altında biraz daha detaya inebiliriz. 1. Büyük Şehir Sorunlarına Yardımı Bir, "ana bilim" dalı olan sosyoloji`nin matematik, fizik gibi pozitif (müspet) bilim olduğunu kanıtlamaya çalışanlar güzel bir örnek verirler.matematikte nasıl iki kere iki dört ederse, sosyolojide de bazı sonuçlar kaçınılmazdır. Aynı, sanayileşmeye başlayan bir yerleşim biriminin etrafında oluşan gecekondu kuşağı gibi derler. Şunu anlatmak istiyorum;büyük kentlerimiz ölüyor,çevre mahvoldu,alt yapısı bulunmayan gecekondulaşma kentleri yaşanılmaz yaptı diye dövünen idareciler,aslında önceden bilinmesi gereken sonuçları görünce şaşırmamaları gereken ilk kimselerdir.Ne yapılan bunca 5 er yıllık planlar, ne yapılması gerekirken yapılamayan uzun vadeli sanayi planları, ne de son 20 yıllık yatırım mevzuatı bilinen sonucu önleyememiştir Aslında sosyoloji;varılacak sonuçları değiştirme olanağı veren bir bilim dalı. Tabii ki "çok ileri" yi düşünebilen, günlük oy kaygısı ile yaşamayan yöneticiler için. Gene de her şey, hiç bir zaman tam kaybedilmez.Her zaman için elde kalanla yapılabilecek bir şeyler vardır. Şimdi; büyük kentlerimizi kurtarma, sanayii yeniden ve başka bir biçimde planlama zamanı olmalıdır. Ama şimdi, yani daha fazla gecikmeden. Organize Sanayi Kentleri yaratmak, bu kentlere yakın büyük kentlerdeki gecekondu kuşaklarını yavaş yavaş ve de kendiliğinden çözecektir.Tabii bir şartla.Sanayi için verilen teşviklerin,istihdam edilecek işçiler için lojmanlar da yapılması şartına bağlanması ile. Bu lojmanların alt yapılarının çok önceden düzenlenmesi ile sanayi kenti yaratıldığında o kentte çevre sorunu olmadığı görülecektir. İşte asıl planlı kalkınma da budur. Oysa bugüne kadarki mevcut teşviklerin böyle bir şart taşımasını bırakın bir yana, yatırımın hemen tümünü kapsamı içine alan "Yatırım İndirimi" teşvikimiz, personel lojmanlarını kapsam dışı bırakmaktadır. 193 sayılı Gelir Vergisi Yasamızın,Sekizinci Bölümünde ek-6.madde ile düzenlenmiş olan "Yatırım İndirimi" uygulamasında, Ek Madde-3 ün dördüncü fıkrasının konumuzu ilgilendiren kısmı şu şekildedir: "Personel lojmanları inşası ve tefrişi,....... için yapılan harcamalara indirim uygulanmaz..........". Yani,sanayici yatırımını yaparken hemen her türlü harcamasını vergi matrahından belirli usullerle indirebilecek,fakat işçisine lojman da yaparsa bunu indiremeyecek. Düzenli bir şekilde yapılırken çeşitli nedenlerle son yıllarda ihmal edilen nüfus sayımları, bir ülkenin demografik yapısını da ortaya çıkartır.Nüfusun çalışan kesiminin; yüzde olarak bekar,çocuksuz evli,kaç çocuklu evli olduğu bilinir. Yapılacak yatırım teşvik müracaatlarındaki lojmanların da oda sayısı,bir oda da kalacak bekar işçi sayısı,bu işçilere ayrılacak müşterek mutfak,banyo hesaplanabilir. Çocuksuz evli, çocuklu evlilere ayrılacak dairelerin nitelikleri gibi belirlemelerle fizibilitede yer alan işçi sayısına göre yapılması gereken lojman ve lojmanların oda sayısı da mecburi şart olarak teşvik belgesine kaydedilir. Ve artık lojman harcamaları da yatırım indirimi matrahına dahil edilerek vergi istisnası kapsamına alınır. Yatırım tamamlanıp işletmeye geçildiğinde, lojmanlarda yaşayan insanlar da kendiliğinden oluşacak yaşama birimleri ile planlı kentin yaşamına dahil olup,gecekondu yaşamına mecbur olmaktan kurtulur. Özel Sektör; lojman inşaatları zorunlu şartı ile yaşam birimlerini oluştururken Devlet sektörü için gerekli olan Bakanlıklara ait İl Genel Müdürlükleri binaları ile diğer yerel idare binaları da yapılan Plan süresine uygun olarak devletçe oluşturulacaktır.OSK nin Plan süresi tamamlandığında ülkeye de yeni,planlı,genç bir örnek kent kazandırılmış olacaktır.Kente ticari amaçlarla gelecek olanlar için de ayrılan bölgelerde yeni yerleşim binaları yapmak şüphe yok ki inşaat sektörü için cazip bir iş alanı haline gelecektir. Arsa fiyatları büyük kentlere nazaran daha uygun olan yerlerde konut maliyetlerinin de düşük olması yapılaşmaya hız kazandıracağından,konut sorununa katkısı önemli boyutlara kendiliğinden ulaşacaktır OSK nın gelişmesi sonucunda; devletin eğitim politikasına uygun yatırımlara sahne olacağı gibi, özel sektöre de çekici geleceğinden her kademe eğitim kurumları, hatta meslek liseleri ile üniversiteler kurulması için de uygun ortam yaratılmasında lokomotif olacaktır.Halen kendi bölgelerinde šˆniversite kurulması için politikacılara yapılan baskılar, bir kentin yaşamında šˆniversitelerin önemini ortaya koymaktadır.Eğitim olanaklı gelişen planlı bir kentin,ülkenin konut sorununa katkısı da ortadadır. 3.Kalkınma Hızına Ve İstihdama Katkı OSK yatırımlarında öncelik, "ihracat garantili" yatırımlarda olmalıdır.Kentin yaratılacağı bölgeye ulaşımın niteliği,ihracat olanaklarında en önemli unsur kabul edilmelidir.Demirperdenin yıkılmasından sonra bu ülkelerin yaptığı ticaret için šˆlkemizin ilk sıraya alınması,yakınlığın ve ulaşımın önemini ortaya koymuştur. Çanakkale gibi deniz kenerı bir bölgede liman yatırımları,Doğu bölgelerinde liman bağlantılı demir/kara yolu ya da doğrudan hava yolu yatırımları OSK nin işletmeye, geçişi sırasında tamamlanmış olmalıdır.Bunların özel sektör yatırımları da olabileceği tabiidir.Öncelikle teşviki gereken kalemlerin üretimi ile bunların ihracatının yapılacağı çok sayıda šˆretim Tesisi/Fabrika'nın yaratacağı ek kapasite, en az bugün "Anadolu Kaplanları" olarak adlandırılan, kendi olanakları ile ekonomiye büyük katkısı olan sektör kadar üretim gerçekleştirecektir. OSK nin üretim-İhracat yolu ile kalkınma hızına katkısı olacağı gibi,ihracat dövizi ile karşılanmış ithal gereksinim- lerinin de büyüme hızına katkısı olacaktır.Sanayi işletme- leri,ulaşım birimleri,eğitim birimleri,devlet/yerel yönetim birimleri ile doğan bir kentin yaratacağı istihdam olanakları işsizlik sorununa da önemli bir katkıda bulunacaktır. 4.İç Borçlanmayı Azaltma Katkısı Ekonomiye olan katkılarını izah etmeye çalıştığımız OSK nin başlangıcında bir başka şekilde ele alınması halinde,iç borçlanma tutarlarını azaltıcı bir araç haline gelmesi de mümkündür. Bir dönem, yapılacak Toplu Konutlara karşı geliştirilmiş olan "Arsa Sertifikaları" beklenen neticeleri getirememiştir. Konut amaçlı,yani kişiler için getiri özelliği olmayan yatırım karakteri,konut bedellerinin düşüklüğü ve daha tartı- şılabilecek diğer nedenlerle amacına ulaşamayan bu belgeler, aslında iç borçlanma ile yer değiştirebilecek nitelikte ve karşılığında borçlanma özelliği olmayan araçlardandır. OSK nin bölge seçiminden itibaren; hazine arazisi olan arazinin parselasyonu ile her parsele ait küçük birimler metre kareler halinde "Arsa Sertifika" larına bağlanabilir. OSK nin yatırım başlangıcında, yatırım teşvik olanakları cazip, ticari amaçlar açısından cazip bir bölgenin arazisine bağlı sertifikalarının da girişimciler açısından cazip olacağı açıktır.İşletmeye geçiş süresi yaklaştıkça sertifikaların değerlerinde de artışlar olabileceği gibi, bölge merkezinden OSK çemberinin dış yayına doğru Devletçe çıkartılacak yeni sertifikalar,iç borçlanma kağıtları ile yer değiştirecektir.(Tabii yeni borçlanmalara ihtiyaç kalmamışsa yer değiştirecek, aksi takdirde yeni bir borçlanma kaynağı bulunmuş olacaktır.) >OSK nin oluşturulacağı bölgenin seçimi devlet tercihi olacağına göre bu tercih Geri Kalmış Bölgeler şeklinde de olabilecektir.Örneğin GAP ın doğusunda seçilecek bir arazide kurulacak olan pamuk menşeli,tekstil ağırlıklı OSK, hem 5 kat artmış pamuk üretiminin bölgede değerlenerek tekstil ihracatına dönüşmesini sağlayacak hem de yazının yukarıdaki bölümlerinde izaha çalışılan ekonomiye katkıların Doğu Bölgesine de katkı şeklinde gerçekleşmesini sağlayacaktır. OSK projesi; bir bölgede pilot olarak başlatılabileceği gibi, birkaç bölgede de aynı zamanda başlatılabilir.Yatırım Mevzuatımızın uzun süreden beri geliştirilmiş olması;ilgili birimlerin uzmanlaşmasını sağladığından, sözkonusu projenin finansman konusunun da halledilmesi halinde, birkaç bölgede birden başlatılmasını mümkün kılacaktır. Bu durumda seçilecek bölgelerden biri veya birkaçı haliyle geri kalmış bölgelerimizde olacaktır. Yukarıda izaha çalışıldığı gibi; konunun detaylı olarak, ciddi ve finansman sorunları halledilmiş bir şekilde ele alınması halinde ekonomimize sayısız katkıları olacağı düşünülmektedir.
|
